Zabytki

Układ urbanistyczny Nowego Tomyśla
Cennym zabytkiem Nowego Tomyśla jest układ urbanistyczny najstarszej części miasta. Tworzą go dwa rynki: większy - plac Niepodległości i nieco mniejszy - plac Chopina, które połączone są ulicą Mickiewicza. Pierwotnie miasto obejmowało też kilka ulic przylegających do obu placów. W tej najstarszej części miasta zachowało się kilkadziesiąt budynków pochodzących przeważnie z 2 poł. XIX i pocz. XX w. Są to przeważnie budynki murowane. Na uwagę zasługują m. in.

• usytuowany przy placu Chopina budynek nr 17 z pocz. XX w. - czterokondygnacyjny, najwyższy w starej części miasta
• dom nr 8 na narożniku ul. Poznańskiej (dawny hotel), zbudowany po połowie XIX w. w formie architektury neorenesansowej, z fasadą ozdobioną rzeźbami dwóch muz
• narożnikowa kamienica na ul. Mickiewicza pochodząca z 2 poł. XIX wieku
• budynek poczty z 1884 r. przy ul. Piłsudskiego
• obecna siedziba Komendy Powiatowej Policji przy ul. Piłsudsiego
• zespół jednolitych stylowo domów eklektycznych z pocz. XX w. o urozmaiconych elewacjach przy ul. 3 Stycznia

Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa
Kościół usytuowany jest na pl. Chopina. Zbudowany został w latach 1778-1779 jako świątynia ewangelicka. Jest to budowla murowana i otynkowana, ma plan krzyża greckiego o równych ramionach.

Kościół pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy
zbudowano w 1895 roku przy ul. Piłsudskiego.

Ratusz z 1879 roku usytuowany na pl. Niepodległości (obecna siedziba Sądu Rejonowego).
Młyn z ok. 1885 r. znajdujący się przy ul. Zbąszyńskiej
Wieża ciśnień z pocz. XX w. o wysokości 27 m przy ul. Komunalnej
Szpital, którego najstarsza część zbudowana została w 1905 r.

Osadnictwo olęderskie
Okolice Nowego Tomyśla są największym w Wielkopolsce obszarem kolonizacji olęderskiej. Spośród różnych układów przestrzennych osad olęderskich występuje tu wyłącznie osadnictwo rozproszone, które związane jest z zagospodarowywaniem tych trenów poprzez karczowanie rosnących lasów. Śladem czasów kolonizacji olęderskiej jest dzisiejszy, charakterystyczny układ zabudowy wiejskiej w okolicach miasta. Na dużej przestrzeni rozrzucone są oddalone od siebie gospodarstwa, które łączy skomplikowana sieć dróg i ścieżek. W obszernych zagrodach jeszcze dzisiaj można znaleźć solidne, wykonane z drewna budynki z XIX, a nawet XVIII wieku. Miejscowościami na terenie gminy Nowy Tomyśl o zabudowie olęderskiej są: Sękowo, Glinno, Paproć, Przyłęk, Boruja Nowa, Szarki, Grubsko, Kozie Laski oraz Cicha Góra.